Asgari İşçilik Meselesi

SMMM- ALPAY AYAZ

İNŞAAT  VE TAAHHÜT İŞLERİNDE ASGARİ İŞÇİLİK MESELESİ

İster özel inşaat ister taahhüt iş olsun işverenler en geç işe başlayacakları gün işin bulunduğu yer SGK müdürlüğünde işle ilgili dosya açmaları mecburdur. Doğal olarak ilk işçi girişi de aynı gün yapılacaktır. Yine özel inşaat işlerinde yapı denetim firması tarafından inşaatın tamamlandığına dair tutanağın imzalandığı tarih itibari ile taahhüt işlerde ise geçici kabulün imzalandığı tarih itibari ile dosya kapatılır. Dosyanın kapanışının bildirimi için 1 ay süre vardır. Bu süreler içinde yapılan bildirimler kanuni süresinde yapılmış olup kanuni süresinde yapılan bildirimler için aşağıda belirteceğim üzere % 25 Asgari işçilik oranı indirimi hakkı kazanılacaktır. Başlangıç ve bitiş tarihi arası süre asgari işçiliğin hesaplanacağı tarih olacaktır.

Asgari işçilik taahhüt işlerde istihkak yani Sözleşme bedeline ( Fiyat farkı yada keşif artışı olma durumunda güncel fiyat üzerinden ) Özel inşaatlarda ise yaklaşık maliyet üzerine ( iş tamamlandığında fiili maliyet tahmini maliyet üzerinde ise fiili maliyet üzerinden ) uygulanacak belirlenmiş Asgari İşçilik oranlarının uygulanması ile tespit edilir.

5510 Sayılı kanunun 85. Md. Göre ; “ İşverenin, işin emsaline, niteliğine, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı; yapılan işin niteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan sigortalı sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak tespit edilir. Söz konusu tespitler, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından yapılır. “  şeklinde ifade edilmektedir.

Yapılan incelemeler neticesinde asgari işçilik bildiriminin eksik yapıldığının tespit edilmesi ile ödenmesi gereken prim tutarı farkı gecikme zammı ve cezaları ile işverene tebliği edilir ve son ay tahakkukuna ilave edilir. Tebliğ tarihinden itibaren 1 ay sürede borcu ödemesi yada taahhütte bulunması ile borç kesinleşir. Borcun ödenmesine müteakip ilişiksiz yazısı işverene tevdi edilir. İşverenin 1 ay içinde kuruma itiraz hakkı bulunur. İtiraz edilen dosya tekrar kurumca incelemeye tabi tutularak iptaline, değişikliğine yada reddine karar verilebilir. Reddine karar verilen dosya için işverenin iş mahkemesine başvuru hakkı bulunmakla birlikte bu hak ödemenin tahsil ve takibine engel olmamaktadır.

Asgari işçilik bildirmediği tespit edilen işyerleri için kurum ayrıca ;

– 5510 Sayılı kanunun 102. Md. Gereği ; Defter belge incelemesi talep edebilir. Defter ve belgelerini zamanında ibraz etmeyen , eksik ibraz eden yada defter ve belgelerinde usulsüzlük tespit edilen işverenler için her ay için asgari ücretin yarısı tutarında idari para cezası keser.

– 5510 Sayılı kanunun 102. Md. Gereği asgari işçilik bildirilmeyen her ay için ayrı ayrı 2 asgari ücret tutarında ceza keser.

Giriş metninden de anlaşılacağı üzere “ Asgari İşçilik Bildirimi”  Sıkı takip edilmesi gereken ve cezai müeyyideleri ağır olan ciddi bir meseledir.

Peki nasıl takip edeceğiz ? Ben yine bunu size aşama aşama yazarak anlatmak istiyorum.

1 AŞAMA : İnşaat ruhsatında belirtilen yapı sınıfını tespit edilir.  ( Bkz.10 Mart 2020 tarih ve 31064 say. Resmi Gazete )

2.AŞAMA: Tespit edilen yapı sınıfı m2 maliyet bedelini not ediniz. Yada Excel de formüle etmek üzere bir sayfa açın. DİKKAT EDİLECEK HUSUS : Hesaplamada kullanılacak birim m2 maliyeti; biden fazla yıla sirayet eden inşaat işlerinde inşaatın tamamlandığı yıldan bir önceki yıl , aynı yıl başlayıp biten inşaatlarda ise o yıl için belirlenen maliyet tutarıdır. M2 birim maliyetler her yıl Çevre ve Şehircilik bakanlığı tarafından güncellenerek yayımlanır.

3.AŞAMA : İnşaat ruhsatı üzerinde yazan inşaat yüzölçümünü yine not alın yada Excel sayfanıza ekleyin.

4.AŞAMA : İnşaat türüne göre Asgari İşçilik oranının tespit edilmesidir. (Bkz. SGK asgari işçilik oranları)

DİKKAT EDİLECEK HUSUS ; Kuruma işe başlama ve işi tamamlama bildirgelerini ve iş süresince aylık prim ve hizmet bildirgelerini zamanında veren işletmelere Asgari işçilik oranı %25 eksiltilerek uygulanır.

5.AŞAMA : 3. Aşamada belirlenen İnşaat ruhsatından tespit edilen inşaat alanının ( m2 değeri ) 2 aşamada belirlenen birim maliyet ile çarpılması sureti ile inşaat maliyetinin tespit edilmesi Yada taahhüt işlerde toplam istihkak bedelinin ve daha sonrada 4 aşamada belirlediğimiz Asgari İşçilik oranı ile çarpılması sureti ile kuruma bildirilecek Prime Esas Kazanç Tutarının tespit edilmesidir.

Belirlenmiş bu oran inşaat tamamlandığı zaman kuruma en az bildirilmesi gereken PEK tutarıdır. Fiili olarak bu rakam üzerinde bildirim yaptıysak sorun olmamakta ancak bu oran altında bir bildirim bulunduysa Asgari İşçilik Oranı altında bildirim yapıldığı anlamına gelmektedir. Yine burada belirtmek gerekli ki Hesaplanan bu maliyet tahmini maliyet olmakta olup fiili maliyet tahmini maliyet üzerindeyse Fiili maliyet üzerinden hesaplanan Asgari İşçilik oranı dikkate alınacaktır.

Formülleştirirsek :

İnşaat İşlerinde ;

BİNA MALLİYETİ = BİNA METRE KARESİ ( ALANI ) X BİRİM METREKARE DEĞERİ

ASGARİ İŞÇİLİK = BİNA MALİYETİ X ASGARİ İŞÇİLİK ORANI / 100

Taahhüt İşlerinde ;

ASGARİ İŞÇİLİK = TOPLAM İSTİHKAK BEDELİ X ASGARİ İŞÇİLİK ORANI / 100